სახალისო კითხვები

   

 მოსწავლეთა ყურადღების  მოპოვება  ჩაუნაცვლებელი წინაპირობაა წარმატებული გაკვეთილისთვის. ამის მისაღწევად სხვადასხვა სტრატეგიას ვიყენებ: უბრალო მხედველობითი კონტაქტი, მოულოდნელი ამბის მოყოლა ან  დამაინტრიგებელი სახალისო კითხვის დასმა. ამ  სახალისო კითხვებს ვიყენებ არა მარტო ყურადღების მოსაზიდად, არამედ გაკვეთილის თემით დასაინტერესებლად.  დამაინტრიგებელი კითხვები უღვივებთ მოსწავლეებს ცნობისმოყვარეობას. სასწავლო წლის ბოლოს მასწავლებელმა შესაძლოა დაგეგმოს და ჩაატარდეს  რუსულ ენაში ვიქტორინა ამ კითხვების გამოყენებით...                   
                                     Занимательные  вопросы    

- Какой знак необходимо поставить в словах из сказки «12 месяцев», чтобы спасти человеку жизнь: «Казнить нельзя помиловать»?(Запятая.)

- Современный русский алфавит – это видоизмененная кириллица. Серьезная реформа русской азбуки была проведена Петром 1. Совершенствуя азбуку, Петр 1 ввел в состав алфавита букву, которая фактически уже употреблялась, но еще не была «законной». Что это за буква? (Э.)

- Какая буква самая молодая в русском алфавите? Известен ее создатель, у нее есть «день рождения», и в 1997 году ей исполнилось 200 лет. (Ё. в 1797г. Писатель Николай Михайлович Карамзин в своем альманахе стихов впервые использовал букву ё.)

- Какая часть речи самая немногочисленная и включает в себя всего несколько десятков слов? (Числительное.)

- Самая лаконичная  в мире переписка состоялась между французским писателем Виктором Гюго и издателем его книги «Отверженные». Гюго послал своему издателю письмо, где стояло только «?». Что получил писатель в ответ? («!»)

- Какую записку оставил Винни-Пух на дверях своего домика для Кристофера Робина?    ( Щасвирнус.)

- Раньше знаки препинания носили другие названия. Например, восклицательный знак – «удивный», точка с запятой – «полуточие» Тире – «молчанка, пресекательный знак»). Как называлась запятая?(Отдохновение.)  

- Есть ли у Земли лицо? (Стереть с лица земли.)

- Может ли горе быть в жидком состоянии? (Хлебнуть горя, испить горя.)

- Есть ли глаза у опасности, правды, смерти? (Смотреть правде в глаза, опасности, смерти.)

«Умеющие мыслить умеют задавать вопросы»(Алисон Кинг)

   კითხვის დასმის ტექნიკის ცოდნასა და გამოყენებას ვნელობა აქვს ეფექტური კომუნიკაციის დასამყარებლად, ინტერაქტიული სასწავლო პროცესის წარმართვაში. მინდა წარვადგინო ერთერთი სტრატეგია, რომელიც უვითარებენ მოსწავლეებს კითხვის დასმის უნარს, რაც მნიშვნელოვანია კრიტიკული აზროვნების განვითარებისათვის.     
                         „კითხვითი სიტყვები“

ეს სტრატეგია გამოიყენება მაშინ, როდესაც მოსწავლეებს უკვე აქვთ გარკვეული წარმოდგენა საკვლევი თემის შესახებ და მეტ-ნაკლებად ერკვევიან შესასწავლი მასალის საბაზო ცნებებში. „კითხვითი სიტყვები“ ეხმარება მათ, შექმნან ე.წ. „ინტერესთა ველი“

მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეებს, გაიხსენონ ძირითადი ცნებები, რომლებიც თემასთან არის დაკავშირებული ან ტექსტშია მოცემული და ჩაწერონ ისინი ორგანყოფილებიანი ცხრილის მარჯვენა ნაწილში. (იხ. ცხრილი). მარცხენა ნაწილში კი მოსწავლეებმა უნდა ჩაწერონ კითხვითი სიტყვები (არანაკლებ 8-10-ისა). ამის შემდეგ 5-7 წუთის განმავლობაში მათ უნდა ჩამოაყალიბონ რაც შეიძლება მეტი კითხვა, რომლებშიც შეაზავებენ ცხრილის ორივე ნაწილის ელემენტებს. ეს სამუშაო შეიძლება შესრულდეს როგორც ინდივიდუალურად, ასევე წყვილებში.

       ერთი პირობა: მოსწავლეებმა არ უნდა იცოდნენ პასუხები საკუთარ კითხვებზე (რა საჭიროა კითხვა, თუ პასუხი ცნობილია?!). ასე რომ, შეიქმნება რამდენიმე სია  სრულიად განსხვავებული შეკითხვებისა.                           

                                                                            «Умеющие мыслить умеют задавать вопросы».
1. Стратегия «Вопросительные слова»

Вопросительные слова	Основные понятия темы
Kак? Что? Где? Почему? Сколько? Откуда? Kакой? Зачем? Kаким образом? Kакая взаимосвязь? Из чего состоит? Kаково назначение?

    







  



  Эта стратегия используется тогда, когда учащиеся уже имеют некоторые сведения по теме, когда они могут воссоздать несколько базовых понятий на основе материала. «Вопросительные слова» помогают им создать «поле интереса».
  Учитель просит учащихся воссоздать различные понятия, связанные с темой и записать их в правую колонку двухчастной таблицы. В левую же часть ученики записывают разные вопросительные слова (не менее восьми-десяти). После этого им предлагается в течение 5–7 минут сформулировать как можно больше вопросов, сочетая элементы обеих колонок. Эту работу можно осуществлять как индивидуально, так и в парах.
   Одно условие! Учащиеся не должны знать ответы на свои вопросы. Зачем спрашивать, если ответ известен!? Таким образом, в результате получается несколько списков самых разных вопросов.  
    Затем – мы просим учащихся обсудить свои списки и выбрать два (три-четыре) наиболее интересных (продуктивных, неожиданных, проницательных и т.д.) вопросов. Перед тем, как они зачитают результаты своей работы перед всей группой (классом), им предлагается подумать, на основании каких критериев они осуществили свой выбор. Не все сразу смогут дать аргументированные ответы. Некоторые скажут: «Просто понравились – и все». В таком случае мы можем записать те вопросы, выбор которых учащиеся не смогли обосновать, сказав, что обязательно вернется к этому в будущем. 
    Если эту работу преподаватель планирует на заключительную часть занятия, то будущую встречу он может планировать на основе «запросов» учащихся. Если же эта работа проведена в начале занятия, перед изучением материала, может быть организована работа по целенаправленной работе с информацией – поиск ответов на свои вопросы. 
    

გამოყენებული ლიტერატურა:Загашев И. Умение задавать вопросы. // Перемена, весна 2001 (4). – С. 8–13)

"მსხვილი" და "წვრილი" კითხვები

                                          Каков вопрос — таков и ответ. (Народная мудрость)
კითხვის დასმის უნარის განვითარება
"მსხვილი" (ღია) და "წვრილი" (დახურული)კითხვები      

?	?
აქ ჩაიწერება ის კითხვა, რომლის პასუხი საჭიროებს გრძელ, ვრცელ პასუხს. მაგალითად, რატომ ფიქრობთ, რომ...?	აქ ჩაიწერება კითხვა, რომლის პასუხი გულისხმობს ცალსახა, „ფაქტობრივ“ პასუხს. მაგალითად, კვირის რა დღეა ხვალ?

ეს სტრატეგია გამოიყენება მაშინ, როცა მასწავლებელს სურს რაიმე თემის დაწყება, ან პირიქით, იმის გარკვევა, თუ როგორ გაიაზრეს მოსწავლეებმა უცხო ტექსტი და რამდენათ ყურადღებით წაიკითხეს.
              Приём «Толстый и тонкий вопрос» 

     Приём "Тонкие и толстые вопросы" может быть использован на любой из трех фаз урока: на стадии вызова - это вопросы до изучения темы, на стадии осмысления - способ активной фиксации вопросов по ходу чтения, слушания, при размышлении - демонстрация понимания пройденного."Тонкие вопросы"- это вопросы, требующие простого, односложного ответа (Кто автор рассказа «Злоумышленник»?). Их записываем в правую колонку. В левой колонке -вопросы, требующие развернутого ответа ("толстые вопросы").
        Инструкция: составьте 3-4 тонких и толстых вопроса, занесите их в таблицу, затем поработайте с вопросами в парах, в микрогруппе и выберите наиболее интересные, которые можно задать всему классу. 
        

"Толстые вопросы"	“Тонкие вопросы"
Дайте 3 объяснения, почему...? Почему Вы думаете...? Почему Вы считаете...? В чем различие...? Предположите, что будет, если...? Что, если...?	Что...? Когда...? Может...? Будет...? Мог ли…? Как звали…? Было ли…?

"ბლუმის გვირილა" რუსული ენის გაკვეთილებზე

                           Лучше иногда задавать вопросы, чем знать наперед все ответы. (Дж. Тэрбер)
რუსული, როგორც  უცხო ენის სწავლების პრიორიტეტული მიზანია- განუვითარდეს მოსწავლეს სამეტყველო  და ენობრივი უნარ-ჩვევები. ამ მიზნით ხშირად ვიყენებ სტრატეგიას სახელწოდებით "ბლუმის გვირილა"(იხილეთ აქ). ამ სტრატეგიის გამოყენებით მოსწავლეებს განუვითარდებათ კითხვის დასმის, დიალოგის გამართვის და საკუთარი აზრის გამოთქმის უნარ-ჩვევები.

  ამ სტრატეგიას ვიყენებ ყველა კლასში, გაკვეთილის პირველ  ან მესამე ფაზაზე. გვირილის შუაგულში ვწერ თემას. დაწყებით საფეხურზე (მე-5 და მე-6 კლასებში) სწავლების პირველ და მეორე დონეზე მოსწავლეებმა, სასურველია, იმუშაონ ჯგუფებში, რადგან ჯგუფში აღმოჩნდება ერთი მოსწავლე მაიც, რომელსაც არ გაუჭირდება შემოქმედებითი და შემაფასებელი კითხვის დასმა, დაეხმარება ჯგუფის წევრებს. მოსწავლეები  შეკითხვებს წერენ ფოთლებზე და აწებებენ თაბახის ფურცელზე...
   როდესაც  სტრატეგიის გამოყენებას ვგეგმავ სწავლების III-VII დონეზე, გაკვეთილის პირვეს ფაზაზე  ჯერ გავაცნობ მოსწავლეებს გაკვეთილის თემას, ვთხოვ შეადგინონ კითხვები ამ თემის ირგვლივ, შემდეგ კითხულობენ  ტექსტს და მოიძიებენ  დასმულ შეკითხვებზე პასუხებს.
 სტრატეგია"ბლუმის გვირილა" შეიძლება საშინაო დავალების დროს გამოვიყენოთ- წაკითხული ტექსტის ირგვლივ შევადგინოთ ექვსი სხვადასხვა დანიშნულების შეკითხვა.

Воспроизведение- Простые вопросы
Понимание-Уточняющие вопросы
Применение -Практические вопросы
Анализ - Интерпретационные вопросы
Синтез - Творческие вопросы
Оценка - Оценочные вопросы



გამოყენებული ლიტერატურა:
Загашев И. Умение задавать вопросы. // Перемена, весна 2001 (4). – С. 8–13).